གཤེན་གྱི་འབྱུང་ལྡན་སུམ་བརྒྱ་དང་གཅིག་སྟེ། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༨ལོར་མཚོ་སྔོན་ཁྲི་གཤོག་རྒྱལ་མོའི་ལྷོ་ངོས་རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀ་རྫོང་སྟོང་ཆེ་ལུང་བའི་སྟོང་སྐོར་ཚང༌དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ད་ལྟ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་ཡོད། སློབ་སྦྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་ནི། རབ་འབྱམས་པ།  ལས་བྱེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ནི། ཞིབ་འཇུག་མཁན། ཞར་བྱུང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ལས་གནས་ནི། ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་ཤ་མན་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་གདན་ཞུས་ཞིབ་འཇུག་མཁན། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྩོམ་རིག་ཚན་ཁག་གི་གདན་ཞུས་སློབ་དཔོན། མཚོ་སྔོན་བོད་སྨན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གདན་ཞུས་སློབ་དཔོན།

༡༽ TheTreasury of Good Sayings, A Tibetan History of Bon, ལེགས་བཤད་མཛོད། LondonOriental Series, Vol. 26, Oxford University Press, London 1972, 365 pages. ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་རབ་བྱེད་བཞི་བའི་ཚན་ཁག་གི་གཤེན་དང་བྲུ་ཞུ་སྤ་རྨེའུ་ལོ་རྒྱུས་ནས་མཇུག་བར་དུ་དབྱིན་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་མཐུན་པའི་དཀའ་གནད་ཀྱི་དོན་གསལ་བའི་མཆན་བཏབ་པ་དང་ལོ་ཚིགས་སྒྲིགས་པ་སོགས་བྱས་ཡོད།

འདིར་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་དམ་འཕྲེང་བ་དང༌། འཕྲེང་བའི་བྱུང་རབས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཡིན། འཕྲེང་བ་ཞེས་པ་འདིའང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་གི་མཚན་མ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཤེས་ཡོན་ལོ་ན་ཆེ་ཆུང་དང༌། སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་འབྱེད་མེད་པར་དགེ་སྦྱོར་བ་ཀུན་གྱིས་ལག་ཏུ་འཆང་བར་འོས་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་དང༌། ལྷག་དོན་དུ་ནང་པའི་དགེ་སྤྱོད་པར་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། དེས་ན་འཕྲེང་ཐོགས་དགེ་སྤྱོད་པ་རྒན་བྱིས་གཞོན་དར་ཀུན་གྱིས་འཕྲེང་བ་འཆང་བར་བྱེད་པ་ལ་འཕྲེང་བའི་ཡིན་ལུགས་དང༌། ཕན་ཡོན་སོགས་གནད་དོན་རྣལ་མ་ཡང་དག་པ་ཞིག་མཁྱེན་རྟོགས་དགོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་ཡིན་པར་བརྟེན། འདིར་ཁོ་བོས་ཁུངས་ལྡན་གྱི་ལུང་སོགས་ཟུར་དུ་བཀོལ་ཞིང༌། དེར་རང་ནུས་ཀྱིས་འགྲེལ་བཤད་ཅུང་ཟད་བྱས་ནས་འཕྲེང་ཐོགས་དགེ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་འབྱུང་སྲིད་སྙམ་ནས་འབྲི་བར་འདོད།

སྣང་རྒྱལ་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་དགེ་ལེགས། ཡི་གེ་སྤྱིའི་བྱུང་རིམ་དང་མཚུངས་པར་ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་སྨར་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ ལའང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་ཡོད་ཅིང་། མི་རིགས་གང་ཡིན་རུང་ཡི་གེའི་འབྱུང་ ཁུངས་སྐད་ལ་རགས་ལས་པ་བཞིན་སྨར་ཡིག་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ སྲིད་པ་གྲོལ་བ་ནས་ཕན་ཚུན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྐད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འདི་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ པར་ཡུན་རིང་གི་འཚོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། གོམ་སྟོབས་དང་རྣམ་དཔྱོད་ཟུང་འབྲེལ་ གྱིས་སྐྱེ་འཕེལ་བྱུང་བ་ཡང་དངོས་ཡོད་དང་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ར་འཕྲོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ རེད། ཡུན་རིང་གི་འཚོ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་སྐད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་རྙེད་པ་བཞིན་ཡི་ གེའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྙེད་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།

གར་ཞྭ་བ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ། བོན་ལུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང༌། ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དེའི་ཤེས་རིག་གི་སྐོར་མང་པོ་ཞིག་འཁོད་ཡོད་པ་རེད། ཁྱད་པར་དུ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཀྱི་བརྒྱུད་ནས་བོན་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་འབོར་ཆེན་དང༌། བོན་གྱི་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་རྣམས་ཀྱི་དབུ་ལ་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ནི་ཆོས་པ་རྣམས་ལ་ སཾསྐྲྀཏ་ཡི་སྐད་དང༌། མ་ཤི་ཀ་པ་(Christian)རྣམས་ལ་ལེ་ཊིན་ནང་བཞིན་རེད།

༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རིའི་སློབ་དཔོན་ཡང་སྟོན་འཕྲིན་ལས་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ། དེ་ཡང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་མཆོག་གིས་གང་ཟག་བློ་དབང་པོ་རབ་བམ་དཀའ་སྤྱད་ཀྱི་སྡེ་ལ་ཐེག་པའི་ཡོངས་རྩེ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་དུ་ཕྱི་མཚན་ཉིད་དང་ནང་གསང་སྔགས་ཀྱི་བོན་རྣམས་བོད་ལ་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་བཞིན་གསང་བ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བོན་སྡེ་ཡང་དེ་དང་ཕལ་ཆེར་དུས་མཉམ་དུ་དར་བར་མངོན་ནོ། ཡེ་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ནས་གསང་འདུས་ཡན་དགོངས་པས་ཐུགས་ནས་ཐུགས་སུ་བརྒྱུད་པ་དང༌། ལྷ་བོན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནས་ཚེ་སྤུངས་ཟླ་བ་རྒྱལ་མཚན་ཡན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གྲོ་ སོག་གི་སྦུབས་ནས་ཚིག་གི་སྙན་དུ་རྒྱུད་པའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གདམས་པ་འདི་དག་བོད་ཡུལ་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་དར་ཞིང་རྒྱས་ཚུལ་ནི།

དགེ་བཤེས་རིན་ཆེན་བསྟན་འཛིན། རང་བྱུང་ཁྲོ་བོ་ཕུར་ནག་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།  ༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་སྒྲུབ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་ལས་ལོ་ལྟར།  ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྲོ་བོ་ཡི་དམ་དབལ་ཕུར་ནག་པོའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་སྦྱོར་གྱི་སྒྲུབ་པ་མཛད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། འདི་ལོར་དམིགས་བསལ་༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རིའི་ཡོངས་འཛིན་སློབ་དཔོན་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་བཀའ་གསུང་ཕེབས་དོན་བཞིན། སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་། སྒོས་སུ་དེ་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་གང་ན་སུ་བཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཡང་སྒོས་༧རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་བསྟན་དང་བསྟན་འཛིན་གྱི་བུ་སློབ་རྣམས་ལ་ཕྱི་ནང་གསང་བའི་འགལ་རྐྱེན་ཇི་སྙེད་རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར། ༧གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་གོང་མ་དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་དུ།

༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རིའི་སློབ་དཔོན་ཡང་སྟོན་འཕྲིན་ལས་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ། ཐེག་འགྲེལ་ལས། ཇི་སྲིད་འདུ་ཤེས་ཡོད་ཀྱི་བར།དེ་སྲིད་ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་མཐའ་མེད། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་མི་བོ་མཆོག་གིས་གདུལ་བྱའི་བློ་དང་དབང་པོའི་ཁམས་མོས་པ་མི་མཐུན་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་ལྟར། དེ་དང་མཐུན་པར་བོན་གྱི་སྒོ་མོ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་ཅིང་དེ་ཡང་གདུལ་བྱའི་བློ་ཡི་རིམ་པ་དེ་དག་བསྡུ་ན་གསུམ་དུ་འདུས་པ་སྟེ། བློ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་དུ་འདུས་པའོ། དེ་བཞིན་བོན་གྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལས་སོགས་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་ཀྱང་བསྡུས་ན་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གསུམ་མམ་མདོ་སྔགས་སེམས་གསུམ་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་ཅིང་དེས་ན། གདུལ་བྱའི་བློ་དབང་པོ་ཐ་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མདོ་མཚན་ཉིད་ཐེག་པའི་བོན་སྒོ་དང༌།

༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རིའི་སློབ་དཔོན་ཡང་སྟོན་འཕྲིན་ལས་ཉི་མ་རིན་པོ་ཆེ། ནང་ཟབ་དཀར་གསང་བ་སྔགས་ཀྱི་བོན་སྐོར་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་དར་ཚུལ་མདོ་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ལྟར། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་མཆོག་གིས་བདུད་བཏུལ་རྣམ་པར་འཇོམས་པའི་མཛད་པའི་སྐབས་སུ། བདུད་ཁྱབ་པ་ལག་རིང་གིས་སྟོན་པའི་རྟ་བདུན་རྐུས་ཏེ་བོད་ཡུལ་དུ་བྲོས་པར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་རྟ་ལ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་བོད་ཁམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་འདུལ་པའི་དུས་ལ་བབས་པར་དགོངས་ཏེ་བོད་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྟ་བདུན་ཕྱིར་ལོན་པར་མ་ཟད་རྐོང་རྗེ་དང་ཁྱབ་པ་ལག་རིང་ལས་སོགས་བཏུལ་ཏེ་བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱུ་ཡི་བོན་ལས་སོགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཐོག་མར་དར་བར་བྱས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་འབྲས་བུའི་བོན་རྣམས་ཀྱང་དར་བ་སྟེ།

སྙིང་པོ་རྣམ་གསུམ་དེ་ཡང་བོན་ལུགས་འཛིན་པའི་སྐྱ་སེར་ཕལ་ཆེ་བས་རྒྱུན་ལྡན་ཏུ་བསགས་སྦྱང་གནང་པའི་སྲོལ་བཟང་སྔར་གནས་རྒྱུན་འཇགས་སུ་གྱུར་ནའང་།