འགོ་བརྗོད། སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར། བོན་བསྟན་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནས་བྱུང་བའི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང་དེས་བོད་མི་ རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་དུ་གོ་གནས་མི་དམན་པ་ཞིག་ཟིན་ཡོད། སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་ལས་ལོ་རྒྱུས་སྔ་བར་མ་ཟད། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མོ་རྩིས་གཏོ་དཔྱད་དང་འདུར་མདོས་གླུད་གཏོར་སྣ་ཚོགས་འདུས་པས། དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་སྡུག་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཡར་སྔོན་གྱི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་དང་ཡོངས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཡ་ཐོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། མདོ་དབུས་མདོ་སྒང་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་དར་ཡོད་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན།

དེ་ཡང་མཁན་ཆེན་བསོད་ནམས་བློ་གྲོས་ཀྱི་བཀའ་བབས་ཐུགས་སྲས་མཆོག་དམ་པ་གཡུང་དྲུང་ཉི་རྒྱལ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཅིང༌། ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་རང་སྐྱོན་འདོན་ཐབས་དང་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་མགུར་འདི་སྐད་དོ། རྗེ་དྲིན་ཆེན་མཉམ་མེད་ཆེན་པོ་དང༌། དབྱེ་རུ་མེད་པའི་བཀའ་དྲིན་ཅན། ཚེ་དབང་དངོས་བྱོན་གཡུང་ཚུལ་དང༌། སྟོང་རྒྱུང་མངོན་བྱོན་བསོད་བློ་དང༌། པད་འབྱུང་མངོན་སྣང་བསོད་ཡེ་གསུམ། དུས་ཀུན་སྤྱི་བོར་རྟག་ཏུ་བཞུགས། མཁྱེན་པའི་སྤྱན་གྱིས་ངང་ལ་གཟིགས། ངའི་བདེན་གཏམ་དགོངས་ནས་རྒྱབ་བརྟེན་མཛོད། རྫུན་སྨྲ་རེད་ན་མཐོལ་བཤགས་འབུལ། དཔང་པོ་བླ་མ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཛོད། ང་ངེས་མེད་སྤྲང་འཁྱམས་མགོ་དཀར་བས། མགོ་དཀར་དུས་སྨྲ་བ་འཕྱིས་སོང་ཡང༌། དུས་མ་རན་གོང་གི་རྫུན་གཏམ་དེ། གཞན་དག་མགོ་སྐོར་བྱས་པ་ལ། ཉེས་མིག་ཡོད་དོ་ཆེ་མནོས་དོར། སྨྲ་བསམ་སེམས་ལ་ཤར་དུས་སྨྲ། ང་སྔོན་ཚེ་རྟག་གཟིགས་འོལ་གླིང་དུ། ལྷོ་ཤར་བདུད་འདུལ་སྔགས་གླིང་དེར། ཁྲོ་བོ་ཁྲག་འཐུང་རོལ་པ་ཡི། མངའ་བདག་དེ་ནས་ད་ལྟའི་བར།

དགོན་དེར་ཁ་སྐད་དུ་ར་ལག་གཡུང་དྲུང་གླིང་ཟེར། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རིགས་འགའ་ཞིག་ལ་གཞིགས་ན། རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་ནི་ཅུང་སྔ་བའི་བོན་གོང་(དགོན)རྙིང་མ་ཞིག་ཡིན་མོད། བར་སྐབས་སུ་ཉམས་གུད་དུ་སོང་ནས་མིང་ཙམ་དུ་གྱུར། དེ་ནས་༧རྒྱལ་ཚབ་སྐྱབས་མགོན་སྣང་སྟོན་ཟླ་བ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གཙང་གཡས་རུའི་ཡར་ལུང་གཙང་པོའི་འགྲམ། ཡུལ་ས་འོལ་ལ་རྒྱལ་བཟང་མདུན་དུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ ཤིང་རྟ་༼༡༨༣༤༽ལོར་ཡང་བསྐྱར་ཕྱག་བཏབ། གྲྭ་ཚང་གཡུང་དྲུང་གླིང་དང༌། ཀུན་གསལ་གླིང་དང༌། ཀུན་ཁྱབ་གླིང་། ཀུན་གྲགས་གླིང་བཅས་བཞི་དང༌། ཁང་ཚན་བརྒྱད། གྲྭ་བཙུན་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད། དེ་ནས་རབ་ལེགས་གཡུང་དྲུང་གླིང་མཁན་རབས་དྲུག་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཤེས་རབ་བློ་གྲོས་ ཀྱིས་མཐོང་གྲོལ་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་ཀྱིས་དགོན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཏང༌། མདོ་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་སྤེལ།

དེ་ཡང་ཀུན་གྲོལ་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་ཀུན་གྲོལ་ནམ་མཁའ་འཕྲིན་ལས་དབང་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ཟླ་༨་ཚེས་༡ནས་༢༥་བར། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་མཁའ་ཁྱབ་འགྲོ་བའི་མགོན་དུ་ཡུན་ནས་ཡུན་དུ་གནས་ཞིང་འགྲོ་ཀུན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་པ་དང་། སྒོས་༧སྐྱབས་རྗེ་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བ་མཆོག་གི་དབུས་པའི་གང་ན་སུ་བཞུགས་པའི་བླ་སྤྲུལ་སྐྱེས་ཆེན་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམ་པའི་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་ཞིང་ཐུགས་ཀྱི་བཞེད་དགོངས་མཐའ་དག་གེགས་མེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་ཆེད།

Editorial For a long time scholars worldwide have researched on Tibet and Himalayan ancient cultures and traditions. In the 21st century scholars are showing more interest in the Bon religion, cultural history and its traditions. They found through their research and studies about the Zhang Zhung civilization that BON is the root of Tibetan culture…

ཨེ་མ་ཧོ། རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཐེབ་ཇི་སྙེད་འགྲོ་བའི་མགོན། ཇི་མཛད་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་གཙུག་གི་རྒྱན། བསླབ་གསུམ་དབང་ཕྱུག་མཉམ་མེད་རིན་པོ་ཆེ། བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་མོས་པས་བསྟོད། རྣམ་དག་ཐུགས་ཉིད་ཇི་སྙེད་མངོན་དུ་མཁྱེན། བརྩེ་བས་སྤྱན་གྱིས་འགྲོ་ཀུན་རྒྱུན་དུ་གཟིགས། ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བོན་སྒོ་མཐའ་དག་སྟོན། ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་ཞབས་ལ་འདུད། གཡུང་དྲུང་བོན་བསྟན་དར་རྒྱས་མཛད་པའི་ཕྱིར། བྲུ་ཡི་གདུང་ལས་དལ་འབྱོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང༌།

རྩོམ་པ་པོ་རྒྱ་ཕྱུག་བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན། ཉེ་ཆར་ཁོ་བོར་མཁས་དབང་རྒྱ་གྲོལ་གྱི༼སྐྱབས་འགྲོ་བྲན་གཡོག་གི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནམ༽ཞེས་པའི་དྲི་བ་དང་དྲིས་ལན་ཉིས་ཆར་དུ་བཀོད་པའི་གསུང་རྩོམ་དེ་ཐེངས་གཅིག་ཀློག་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར།སྔར་མཐོང་ཐོས་སུ་མ་གྱུར་བའི་གསུང་དུ་མ་དང་ཕྲད་པས།དངོས་གནས་ཤིང་ཁ་ཤོག་ལྕེ་ཅན་དེ་དག་དང་མཁས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བར་ཐག་འདི་ཨང་སྙམ་པའི་སྨོན་སེམས་ཤིག་ཚོད་མེད་དུ་ཤོར་སོང་།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་ཉམས་ཞིབ་བྱ་ཚུལ། འཛམ་གླིང་འདིར་ཡར་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་སྐད་རིགས་ཁག་གི་ནང་ནས་རང་ཅག་གངས་ཅན་པའི་སྐད་འདི་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྐད་ཡིག་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་ལ། གཙོ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐད་རིགས་འདིའི་ནང༌། ནང་དོན་རིག་པ་དང༌། གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། གཏན་ཚིག་རིག་པ་སོགས་གཞུང་ལུགས་གྲངས་ལས་འདས་པ་བཞུགས་ཡོད་པས་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་ས་ཁུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་དུ་མར་ཁྱབ་བརྡལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་དུས་སུ་བོད་སྐད་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང༌། གསར་བཅོས་སོགས་ཚུལ་མཐུན་མཛད་འདུག་པ་དེ། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབས་ཞེས་གསུངས་པས་ཤེས་ནུས། བར་སྐབས་དེར་སྐད་ཡིག་འདི་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང་གསར་བཅོས་སོགས་མུ་མཐུད་བྱེད་སྲོལ་ཉམས་པ་དང༌། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཙམ་མ་འགྱུར་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྐད་དམ། ཆོས་སྐད་དང༌། སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་སྐད་གཉིས་པར་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་མཐོང་སྣང་འབྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་རེད།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་ཞིན་ནན་དུ་དཔྱད་དགོས་པ།  ད་རམ་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་ཐུགས་འཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས། ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་ལ་རྩ་འགང་ཆེ་བའི། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་བགྲོ་གླིང་གི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོ་འདི་བཞིན་དངོས་སུ་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང༌། མ་ཟད་གུས་རང་ལའང༌། བོང་བ་གསེར་གཟིགས་ཀྱི་དཔེ་ལྟར། མཁས་དབང་ལྷན་ཚོགས་འདིར་འོང་དགོས་བཀའ་ཕེབས་ནན་བསྐུལ་བཀའ་དྲིན་ཐོབ་པར་བརྟེན། ཐེངས་འདིའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླིང་ཚོགས་འདུ་འདིར་དངོས་སུ་བཅར་ནས།

རྣམ་མང་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་གྱི་ཏོག་ཏུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་འཛིན་སྐྱོངས་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་མ་ནོར་འཆུགས་མེད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ལ་རགས་ལས་ཡོད་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡི་གེས་འཛིན་དགོས་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པས་ཤེས་ལྡན་ཀུན་གྱིས་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་མོད།