Editorial For a long time scholars worldwide have researched on Tibet and Himalayan ancient cultures and traditions. In the 21st century scholars are showing more interest in the Bon religion, cultural history and its traditions. They found through their research and studies about the Zhang Zhung civilization that BON is the root of Tibetan culture…

ཨེ་མ་ཧོ། རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཐེབ་ཇི་སྙེད་འགྲོ་བའི་མགོན། ཇི་མཛད་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་གཙུག་གི་རྒྱན། བསླབ་གསུམ་དབང་ཕྱུག་མཉམ་མེད་རིན་པོ་ཆེ། བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་མོས་པས་བསྟོད། རྣམ་དག་ཐུགས་ཉིད་ཇི་སྙེད་མངོན་དུ་མཁྱེན། བརྩེ་བས་སྤྱན་གྱིས་འགྲོ་ཀུན་རྒྱུན་དུ་གཟིགས། ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བོན་སྒོ་མཐའ་དག་སྟོན། ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་ཞབས་ལ་འདུད། གཡུང་དྲུང་བོན་བསྟན་དར་རྒྱས་མཛད་པའི་ཕྱིར། བྲུ་ཡི་གདུང་ལས་དལ་འབྱོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང༌།

རྩོམ་པ་པོ་རྒྱ་ཕྱུག་བསོད་ནམས་ཚེ་བརྟན། ཉེ་ཆར་ཁོ་བོར་མཁས་དབང་རྒྱ་གྲོལ་གྱི༼སྐྱབས་འགྲོ་བྲན་གཡོག་གི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནམ༽ཞེས་པའི་དྲི་བ་དང་དྲིས་ལན་ཉིས་ཆར་དུ་བཀོད་པའི་གསུང་རྩོམ་དེ་ཐེངས་གཅིག་ཀློག་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར།སྔར་མཐོང་ཐོས་སུ་མ་གྱུར་བའི་གསུང་དུ་མ་དང་ཕྲད་པས།དངོས་གནས་ཤིང་ཁ་ཤོག་ལྕེ་ཅན་དེ་དག་དང་མཁས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བར་ཐག་འདི་ཨང་སྙམ་པའི་སྨོན་སེམས་ཤིག་ཚོད་མེད་དུ་ཤོར་སོང་།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་དེང་དུས་དང་མཐུན་པའི་ཉམས་ཞིབ་བྱ་ཚུལ། འཛམ་གླིང་འདིར་ཡར་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་སྐད་རིགས་ཁག་གི་ནང་ནས་རང་ཅག་གངས་ཅན་པའི་སྐད་འདི་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་སྐད་ཡིག་ཤིན་ཏུ་ཕྱུག་ལ། གཙོ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐད་རིགས་འདིའི་ནང༌། ནང་དོན་རིག་པ་དང༌། གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། གཏན་ཚིག་རིག་པ་སོགས་གཞུང་ལུགས་གྲངས་ལས་འདས་པ་བཞུགས་ཡོད་པས་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་ས་ཁུལ་ཕལ་མོ་ཆེ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་དུ་མར་ཁྱབ་བརྡལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་དུས་སུ་བོད་སྐད་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང༌། གསར་བཅོས་སོགས་ཚུལ་མཐུན་མཛད་འདུག་པ་དེ། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབས་ཞེས་གསུངས་པས་ཤེས་ནུས། བར་སྐབས་དེར་སྐད་ཡིག་འདི་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང་གསར་བཅོས་སོགས་མུ་མཐུད་བྱེད་སྲོལ་ཉམས་པ་དང༌། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཙམ་མ་འགྱུར་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྐད་དམ། ཆོས་སྐད་དང༌། སྐྱེ་བོ་ཕལ་མོ་ཆེས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་སྐད་གཉིས་པར་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་མཐོང་སྣང་འབྱུང་བ་ཆོས་ཉིད་རེད།

བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་ཞིན་ནན་དུ་དཔྱད་དགོས་པ།  ད་རམ་རང་གཞུང་ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་ཐུགས་འཁུར་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས། ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་ལ་རྩ་འགང་ཆེ་བའི། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་བགྲོ་གླིང་གི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོ་འདི་བཞིན་དངོས་སུ་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང༌། མ་ཟད་གུས་རང་ལའང༌། བོང་བ་གསེར་གཟིགས་ཀྱི་དཔེ་ལྟར། མཁས་དབང་ལྷན་ཚོགས་འདིར་འོང་དགོས་བཀའ་ཕེབས་ནན་བསྐུལ་བཀའ་དྲིན་ཐོབ་པར་བརྟེན། ཐེངས་འདིའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླིང་ཚོགས་འདུ་འདིར་དངོས་སུ་བཅར་ནས།

རྣམ་མང་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་གྱི་ཏོག་ཏུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་འཛིན་སྐྱོངས་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་མ་ནོར་འཆུགས་མེད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ལ་རགས་ལས་ཡོད་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡི་གེས་འཛིན་དགོས་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པས་ཤེས་ལྡན་ཀུན་གྱིས་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་མོད།

ཁ་སང་ཨ་རིའི་མཁའ་སྐྱོད་བཟོ་སྐྲུན་རིག་རྩལ་དང་མཁའ་དབྱིངས་རྟོག་ཞིབ་ཚན་པས་སའི་གོ་ལ་དང་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པའི་གོ་ལ་གཞན་ཞིག་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་པ་བསྒྲགས་འདུག ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཨ་རིའི་མཁའ་སྐྱོད་བཟོ་སྐྲུན་རིག་རྩལ་དང་མཁའ་དབྱིངས་རྟོག་ཞིབ་ཚན་པ་ (NASA) ཞེས་པས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོ་ནས་བཟུང་མཁའ་དབྱིངས་སུ་གོ་ལའི་ཚད་ལེན་རྒྱང་ཤེལ་མཁའ་འཕྲུལ་ (Kepler space telescope) ཞེས་པ་ཞིག་བཏང་སྟེ། མཁའ་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་སའི་གོ་ལ་དང་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པའི་གོ་ལ་གཞན་ཞིག་རྙེད་ཡོད་པ་མ་ཟད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༦ཉིན་ནས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་ཆེན་མོ་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་ གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་ལོ་འཁོར་ཡིག་རྒྱུགས་ཆེན་མོ་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་གོང་ཚེས་ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཕྱག་ཚོད་བརྒྱད་པ་ནས་འཛིན་གྲྭ་སོ་སོ་ལ་གཞུང་རྒྱུགས་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ཚེས་༡༧ཉིན་འཛིན་གྲྭ་སོ་སོ་ལ་འགྲེལ་རྒྱུགས་བཏང་ནས་ཡོངས་སུ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད།

མི་སྣ་ལ་དབྱེ་ན། ལྷ་སྒྲུང་ལས་བཤད་པའི་མི་སྣ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ལས་བཤད་པའི་མི་སྣ་གཉིས་སོ། །མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དེ་ལྷ་སྒྲུང་ལས་བཤད་པའི་མི་སྣ་ཞིག་ལ་ཁས་བླངས་ཀྱིན་འདུག མི་ལ་ལས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་ཞིག་ལ་ཁས་བླངས་འདུག ཡང་ལ་ལས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དེ་ངན་སྔགས་མཐུ་ཅན་ཞིག་ལ་ཁས་ལེན་འདུག ཡང་མི་མང་ཕྱོགས་ཞིག་གིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དེ་འཇིག་རྟེན་སྐྱོབ་པའི་མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་འདུག འོན་ཀྱང་ང་རང་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ལ་བལྟ་རྟོག་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གོ་རྟོགས་ལ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པར་ངེས་ཤེས་འཆར། རྒྱུ་མཚན་ནི། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡིན་པའི་ཁྱད་བོན་དགུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།

གྲུབ་མཐའི་ཆེད་དུ་མེས་པོའི་མཛད་རྗེས་དོར། །སྲིད་དོན་ཆེད་དུ་རང་རིགས་ལོ་རྒྱུས་བསྒྱུར། །ལ་རྒྱ་ཁར་ཆེར་རང་འདོད་ཅོད་པན་བཅིངས། །གཅམ་བུའི་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེང་མཁས་གངས་ཅན་པ། །རང་སྐྱོན་མཐོང་ན་བོད་ཀྱི་ལ་རྒྱ་ཡིན། །རང་འདོད་སྤང་ན་ཆོས་པ་ཡང་དག་ཡིན། །རང་རིགས་གཅེས་ན་བྱུང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་ན་མཁས་པ་ཡིན། །གསོ་རིག་བསྟན་པ་ཏི་སེའི་གངས་ནས་དར། །འབྱུང་བཞིའི་རྣམ་བཤད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཁྱབ། །ཚན་རིག་ཤེས་བྱས་ཞང་བོད་རྒྱལ་ཁམས་བསྐྱངས། །གཞན་ལུགས་མ་འདྲེས་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་མཆོག །གསོ་རིག་བྱུང་ཁུངས་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཁག །བདེན་པའི་དཔང་པོ་གྷི་རིག་ལོ་རྒྱུས་བཞག །གྲུབ་མཐའི་ཞེན་གཏམ་དབྱིངས་སུ་སྐྱེལ་བ་ལ། །དགག་སྒྲུབ་ལུང་རིག་ཆར་ལྟར་དབབ་ཏུ་གསོལ། །ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་གི་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས།